Broedende Zwarte spechten lossen elkaar af

Gisteren vond ik een nestholte van een Zwarte specht. Ik twijfelde of het een nieuwe of een oude holte was. Vanmorgen werd het duidelijk, het is een nieuwe holte. Ik hoorde de Zwarte specht roepen en tegen een boom landen. Ik ben daarom post gaan vatten, en het wachten was begonnen. Met een camouflagedoek over mij en de camera heen, kon ik onopvallend beelden maken van het koppel, die elkaar aflossen bij het broeden. Om beurten nemen zowel het vrouwtje als de man het broeden voor hun rekening.

De broedende Zwarte spechten lossen elkaar af

Het vrouwtje legt één keer per jaar 3 tot 5 eieren. Het broeden duurt 12 tot 14 dagen, waarna de kuikens 3 tot 4 weken in het nest blijven voordat ze uit vliegen. Het vrouwtje werd na 2 tot 2,5 uur afgelost door het mannetje. Zo'n 2 tot 2,5 uur later kwam het vrouwtje weer terug, en mocht het mannetje zijn vleugels gaan strekken en wat te eten gaan zoeken.

De zwarte specht (Dryocopus martius) is de grootste specht die ons land kent. Het is de enige uit het geslacht Dryocopus. Hij is eenvoudig te herkennen aan zijn grote formaat, zijn zwarte verenkleed met rode kopkap en zijn typische roep. De man heeft een geheel rode kruin, vanaf het voorhoofd tot achter zijn kruin. Bij het vrouwtje is alleen de achterkruin rood. De zwarte specht is een geheimzinnige bosvogel met een teruggetrokken levenswijze. Kan elk jaar een nieuw nest uithakken in dikke loofbomen. Zo biedt de zwarte specht holten voor bosuilen, boommarters en vele andere soorten. Ze zijn schuw en vliegen snel weg zodra ze een mens waarnemen, of blijven uit het zicht aan de andere kant van de boom. De roffel van de zwarte specht is langzamer, langer en zwaarder dan de grote bonte specht.

Middelste bonte specht hakt nestholte in wilg

Gisteren ontdekte ik een Middelste bonte specht die een nestholte aan het uithakken was in een wilg, zo'n 9 à 10 meter boven de grond. De snavel van de Middelste bonte specht is korter als die van de Grote Bonte Specht en heeft opvallende ronde kop met geheel rode kruin. Deze is te verwarren met jonge Grote Bonte spechten, die ook ene geheel rode krui hebben. De anaal streek is roze van kleur. Vanmorgen ging ik terug en filmde en fotografeerde ik deze prachtige specht met een professionele camera.

Nadat de Middelste bonte specht is aan komen vliegen kruipt hij naar de holte, waar het hakken weer begint.

Maar hoe kan het dat de specht geen hoofdpijn krijgt van het hakken?
De specht is daar speciaal op gebouwd. Met zeer hoge snelheid hakt een specht zijn snavel in op het hout, waarbij zijn kop abrupt tot stilstand komt. Tijdens het kloppen ondervindt zijn hoofd zo een vertraging tot wel 1200 G (1200 keer het gewicht van zijn lichaamsdeel). Wij zouden dat niet overleven maar de specht wel. De vertraging van de spechtenkop is vele malen sterker dan die van een frontale autobotsing.

De onderzoekers So Sang-Hee Yoon en Sungmin Park van de Berkeley Universiteit in Californië wilden graag weten hoe het komt dat de specht geen hoofdpijn krijgt van die enorme klappen. Daarom besloten ze een spechtenkop te bekijken in een CT scanner die een driedimensionaal beeld van de kop maakt. De onderzoekers ontdekten vier belangrijke onderdelen in de spechtenkop die de klappen kunnen opvangen.

• 1. De snavel is zeer sterk maar elastisch.
• 2. Tussen de snavel en de hersenen van de specht zit een laag poreus bot. Deze koraalachtige laag absorbeert lage-frequentie-trillingen, waardoor deze niet doordringen tot de hersenen.
• 3. Onder aan de tong van de specht zit een elastische ondersteuning, die doorloopt over de hele schedel. Dit tongbeen verdeelt de klap gelijkmatig over de hele schedel.
• 4. Tussen de schedel en de hersenen zit een zeer dunne laag hersenvocht, waardoor er minder trillingen worden doorgegeven van de schedel naar de hersenen.

Deze vier verschillende mechanismen zorgen er samen voor dat de hersenen van de specht goed beschermd zijn tegen het kloppen. En dat de spechten koppijnloos door het leven gaan.

Middelste bonte specht hakt een nestholte

De Middelste bonte specht is iets kleiner dan Grote Bonte Specht. Snavel is korter en heeft opvallende ronde kop met geheel rode kruin. Deze is te verwarren met jonge Grote Bonte spechten, die ook ene geheel rode krui hebben. De anaal streek is roze van kleur. Het territorium wordt afgezet met roffelen.

De kop van de specht is speciaal aangepast om op het hout van een boom in te hakken. Vooral de man hakt veel op en in bomen. De man is degene die de nestholte uit hakt, tussen de drie meter, tot zes meter boven de grond in voornamelijk afgestorven boomstammen of takken. Dit hakken kan enkele weken duren. De opening is rond. Het vrouwtje legt drie tot acht eieren, die op houtspaanders worden gelegd. De eieren zijn zuiver wit, want holenbroeders hebben geen schutkleur voor de eieren nodig.

Na 16 dagen broeden komen de eieren uit. Als de jongen wat ouder worden komt er behoorlijk wat gekwetter uit het spechtengat. Dit bedelgedrag zet de ouders aan tot voeren. Na drie weken vliegen de jongen uit.

De video is opgenomen met een pocketcamera. Morgen ga ik terug met professionele apparatuur.

Wil je op de hoogte blijven van de nieuwe artikelen, klik dan op VOLGEN

Video: Het Vogeljaar 2019

'Het Vogeljaar 2019' is een foto compilatie van Natuurfotograaf, Jozef van der Heijden. Ook dit jaar weer mooie vogels.



Vogelsoorten op volgeorde; Waterhoen 0:05, Meerkoet 0:12, Tafeleend 0:22, Kuifeend 0:29, Krakeend 0:32, Fuut 0:40, Dodaars 1:12, Lepelaar 1:23, Ooievaar 1:33, Grauwe gans met kuikens 1:47, Grote Canadese gans 1:54, Goudvink 2:02, Appelvink 2:11, Vink 2:25, Groenling 2:33, Putter 2:40, Keep 2:47, Roodborst 2:54, Blauwborst 3:04, Rietgors 3:11, Roodborsttapuit 3:18, Bonte vliegenvanger 3:29, Boomklever 3:39, Gaai 4:35, Kauw 4:52, Grote bonte specht 4:59, Middelste bonte specht 5:10, Groene specht 5:16, Zwarte specht 5:20, Heggenmus 5:23, Koolmees 5:34, Pimpelmees 5:37, Staartmees 5:46, Kuifmees 5:55, Steenuil 6:06, Winterkoning 6:09, Tjiftjaf 6:16, Spreeuw 6:30, Zanglijster 6:40, Koperwiek 6:44, Zwartkop 6:51, Kokmeeuw 7:01.

De foto compilatie omvat een deel uit de serie natuurfoto's, die gemaakt zijn van januari tot en met december 2019. Het vogeljaar 2019 was voor veel vogels niet het beste jaar. Door de hoge stikstofuitstoot en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (landbouw gif) is de insecten populatie en daardoor ook de vogelpopulatie erg afgenomen. Ook het aantal wintergasten was dit jaar weer beduidend minder als de jaren daarvoor.

Deze serie is gemaakt in Full HD resolutie en op de video 'Het vogeljaar 2019' is auteursrecht van kracht en is gelieerd aan www.jozefvanderheijden-foto.nl